Areny AntCenter wspierają badania naukowe nad mrówkami
Produkty AntCenter znajdują zastosowanie nie tylko w domowych hodowlach mrówek. Terrarium dla mrówek – modułowa arena L AntLove zostało wykorzystane przez zespół Katedry Zoologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie podczas badań naukowych nad koloniami Lasius niger.
W ramach tegorocznego projektu naukowcy pracują z materiałem pochodzącym z 40 kolonii zebranych na czterech stanowiskach w Olsztynie. Areny AntCenter pełnią w tym przypadku funkcję niewielkich, tymczasowych przestrzeni, w których mrówki przebywają po zebraniu w terenie, zanim zostaną poddane dalszym analizom laboratoryjnym.
O artykule
Tekst został opracowany na podstawie materiału przygotowanego przez dr hab. Irenę Grześ, prof. UWM z Katedry Zoologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Zdjęcia przedstawiają prace terenowe oraz areny AntCenter wykorzystywane podczas badań.
Jakie mrówki badają naukowcy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego?
Badania prowadzone są na koloniach Lasius niger, czyli hurtnicy pospolitej – jednego z najczęściej spotykanych gatunków mrówek w Polsce.
To gatunek dobrze znany również początkującym hodowcom. Kolonie Lasius niger można spotkać w ogrodach, parkach, na trawnikach oraz w przestrzeni miejskiej. Ich powszechne występowanie nie oznacza jednak, że nauka poznała już wszystkie mechanizmy związane z ich rozwojem i funkcjonowaniem.
W tegorocznym sezonie badacze zbierają materiał z 40 kolonii zlokalizowanych na czterech stanowiskach w Olsztynie. Każda kolonia musi zostać właściwie oznaczona i bezpiecznie przechowana do czasu dalszych analiz.
Czym jest endoreduplikacja i dlaczego bada się ją u mrówek?
Głównym tematem projektu jest endoreduplikacja. Jest to proces zachodzący w komórkach, podczas którego zwiększa się ilość DNA, ale nie dochodzi do pełnego podziału komórki.
Naukowcy chcą sprawdzić, czy zjawisko to przebiega inaczej u robotnic, samców i samic oraz czy może mieć znaczenie dla funkcjonowania poszczególnych kast w kolonii.
Mrówki są owadami społecznymi, a przedstawiciele różnych kast mogą znacznie różnić się budową, rolą, długością życia i zachowaniem. Analiza procesów zachodzących na poziomie komórkowym może pomóc lepiej zrozumieć, w jaki sposób powstają i funkcjonują te różnice.
Od zbierania kolonii w terenie do analiz laboratoryjnych
Pierwszym etapem badań jest praca terenowa. Naukowcy lokalizują kolonie Lasius niger, pobierają odpowiedni materiał i dokładnie oznaczają miejsce jego pochodzenia.
Na załączonych zdjęciach można zobaczyć stanowiska wśród wysokiej trawy, fragmenty odkrytego gniazda oraz sprzęt wykorzystywany podczas zbierania materiału. Widoczne są również robotnice i potomstwo znajdujące się w odsłoniętej części kolonii.
Po zakończeniu prac terenowych mrówki trafiają do laboratorium. Nie potrzebują wówczas klasycznego gniazda przeznaczonego do wielomiesięcznej hodowli. Potrzebna jest natomiast bezpieczna, wentylowana i łatwa do oznaczenia przestrzeń, w której każda grupa może zostać przechowana do momentu przeprowadzenia kolejnych etapów badań.
Fot. 1. Etapy badań naukowych nad mrówkami Lasius niger – lokalizacja kolonii w terenie, pobieranie materiału badawczego oraz Areny L AntLove wykorzystywane podczas prac laboratoryjnych na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Zdjęcia: dr hab. Irena Grześ, prof. UWM.
Dlaczego naukowcy wykorzystali modułowe Areny L AntLove?
W badaniach zastosowano Terrarium dla mrówek – modułową arenę L AntLove.
W tym przypadku arena nie pełni typowej funkcji przestrzeni połączonej z gniazdem hodowlanym. Stała się tymczasowym miejscem przechowywania materiału badawczego.
Według zespołu prowadzącego badania areny sprawdziły się szczególnie ze względu na:
- dobrą wentylację,
- wygodny dostęp do wnętrza,
- możliwość łatwego oznaczania poszczególnych prób,
- spokojne zachowanie mrówek,
- łatwiejszą organizację pracy laboratoryjnej,
- możliwość wielokrotnego wykorzystania.
Na zdjęciu z laboratorium widać kilka opisanych aren ustawionych obok siebie. Każda z nich zawiera materiał pochodzący z konkretnej kolonii, co ułatwia zachowanie porządku i rozdzielenie poszczególnych prób.
„Areny są estetycznie wykonane, zapewniają dobrą wentylację, są wygodne w obsłudze i – co dla nas bardzo ważne – można ich używać wielokrotnie. Mrówki zachowują się w nich spokojnie, a organizacja pracy z materiałem badawczym jest dzięki nim znacznie łatwiejsza.”
dr hab. Irena Grześ, prof. UWM
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Dwadzieścia aren przygotowanych do tegorocznych badań
Realizacja projektu wymagała przygotowania aż 20 Aren L AntLove. Wszystkie miały dotrzeć do zespołu w odpowiednim terminie, aby mogły zostać wykorzystane podczas tegorocznego sezonu terenowego.
Sprawna realizacja zamówienia miała w tym przypadku znaczenie praktyczne. Prace naukowe prowadzone w terenie są uzależnione między innymi od sezonu, aktywności kolonii i harmonogramu kolejnych analiz.
Cieszymy się, że areny mogły zostać szybko włączone do projektu i pomogły uporządkować pracę z tak dużą liczbą kolonii.
Produkty dla hodowców mogą wspierać również naukę
Zastosowanie Aren L AntLove w badaniach UWM pokazuje, że rozwiązania projektowane z myślą o hodowli mrówek mogą znaleźć także mniej oczywiste zastosowania.
W domowej hodowli arena jest miejscem karmienia, aktywności robotnic i obserwacji zachowania kolonii. W laboratorium może natomiast służyć jako dobrze wentylowana, wielorazowa i wygodna przestrzeń do czasowego przechowywania materiału badawczego.
Dla AntCenter to szczególnie ważna informacja. Od lat chcemy nie tylko tworzyć funkcjonalne wyposażenie dla hodowców, lecz także wspierać edukację przyrodniczą i popularyzację wiedzy o mrówkach.
Możliwość wykorzystania naszych produktów podczas rzeczywistych badań naukowych jest potwierdzeniem, że dobrze zaprojektowana arena może odpowiadać na potrzeby bardzo różnych użytkowników – od początkującego hodowcy po zespół uniwersytecki.
Badania nad mrówkami nadal trwają
Według informacji przekazanych przez zespół UWM pierwsze wyniki są obiecujące. Naukowcy mają nadzieję, że przeprowadzone analizy pomogą lepiej zrozumieć znaczenie endoreduplikacji w biologii mrówek oraz jej możliwe związki z funkcjonowaniem poszczególnych kast.
Na ostateczne wyniki trzeba jeszcze poczekać. Już dziś możemy jednak zobaczyć, jak wiele etapów prowadzi od odnalezienia kolonii w terenie do analizy procesów zachodzących w jej komórkach.
Cieszymy się, że Terrarium dla mrówek – modułowa arena L AntLove stało się częścią tego projektu i wspiera pracę naukowców badających jeden z najbardziej fascynujących organizmów społecznych występujących w polskiej przyrodzie.
Poznaj Arenę L AntLove wykorzystaną w badaniach
Modułowa Arena L AntLove zapewnia przestrzeń do obserwacji i karmienia kolonii. W projekcie UWM została wykorzystana jako tymczasowe, wygodne miejsce przechowywania mrówek przed analizami laboratoryjnymi.
Jak rozpocząć obserwację własnej kolonii?
Badania naukowe wymagają specjalistycznego przygotowania, ale obserwowanie życia mrówek może rozpocząć również początkujący hodowca. W naszym poradniku wyjaśniamy, jak wybrać gatunek, pierwsze wyposażenie i odpowiednie formikarium.
Podziękowania
Serdecznie dziękujemy dr hab. Irenie Grześ, prof. UWM oraz Zespołowi Katedry Zoologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie za zaufanie, udostępnienie materiałów oraz zgodę na wykorzystanie zdjęć i informacji dotyczących prowadzonych badań naukowych.
Cieszymy się, że produkty AntCenter mogą wspierać nie tylko pasjonatów hodowli mrówek, ale również projekty badawcze realizowane przez polskie uczelnie wyższe. Życzymy powodzenia w dalszych badaniach i z zainteresowaniem będziemy śledzić ich wyniki.
Tekst źródłowy i materiały fotograficzne: dr hab. Irena Grześ, prof. UWM, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Opracowanie redakcyjne: Piotr Rachwał- AntExpert